In onze dagelijkse omgang met anderen – in relaties, op het werk of binnen onze familie – kunnen we soms het gevoel hebben dat we vastzitten. Alsof we steeds in dezelfde patronen terechtkomen, ondanks alle pogingen om dingen anders te doen. Vaak ligt daar iets diepers onder: een systemische verstrikking.

Maar wat is dat precies? En belangrijker nog: hoe herken je zo’n verstrikking bij jezelf of bij een ander?
Wat is een systemische verstrikking?

Een systemische verstrikking ontstaat wanneer je – vaak onbewust – een last of rol op je neemt die eigenlijk niet van jou is. Dat kan binnen je gezin van herkomst zijn, maar ook in relaties of organisaties. Je raakt verstrikt in het lot, het gedrag of de emoties van iemand anders, meestal uit loyaliteit of liefde. Deze dynamiek belemmert je in je eigen ontwikkeling en vrijheid.
Signalen dat je verstrikt bent

Er zijn een aantal terugkerende signalen die erop kunnen wijzen dat je te maken hebt met een systemische verstrikking:
1. Je leeft het leven van iemand anders

Voel je je verantwoordelijk voor het geluk of welzijn van je ouders, partner of collega’s? Of maak je keuzes die eigenlijk niet bij jou passen, maar wel bij wat je denkt dat er van je verwacht wordt?
2. Je draagt een last die te zwaar voelt

Je voelt je moe, leeg of overspoeld, zonder duidelijke oorzaak. Alsof je iets moet dragen wat niet van jou is – schuldgevoel, verdriet of angst die eigenlijk bij een ander horen.
3. Je herhaalt patronen die je niet begrijpt

Je komt steeds weer in dezelfde situaties terecht: conflicten, bindingsangst, mislukte projecten of destructieve relaties. Vaak zonder dat je weet waarom.
4. Je voelt je buitengesloten of niet op je plek

In een groep of binnen je familie voel je je niet helemaal erbij horen, alsof je een rol speelt die niet klopt. Dit kan wijzen op een onbewuste identificatie met iemand die werkelijk buitengesloten is (zoals een overleden kind, miskraam of verstoten familielid).
5. Je draagt ‘iets’ zonder dat je weet wat

Je hebt het gevoel dat er iets op de achtergrond meespeelt dat je niet kunt benoemen, maar wel invloed heeft op je keuzes en emoties.
Waar komt het vandaan?

Systemische verstrikkingen ontstaan meestal in je familiesysteem. Denk aan trauma’s die generaties terug liggen: oorlog, verlies, geheimen, verstoting of niet-erkend verdriet. Omdat familiesystemen streven naar evenwicht, worden onopgeloste zaken vaak onbewust ‘doorgeschoven’ naar een volgende generatie.
Wat kun je doen?

Het herkennen van een verstrikking is al een belangrijke eerste stap. Daarna kun je:

Reflecteren op je familiegeschiedenis en terugkerende thema’s.

Werken met een coach of therapeut die systemisch werk doet.

Een familieopstelling doen om de dynamiek zichtbaar te maken.

Tot slot

Een systemische verstrikking is geen fout of zwakte. Het laat juist zien hoe diep menselijke verbondenheid werkt – en hoe krachtig je liefde en loyaliteit kunnen zijn. Door bewustwording en erkenning kun je jezelf stap voor stap bevrijden en je eigen plek in het systeem innemen. Pas dan komt er ruimte om je leven écht als dat van jezelf te leven.